Cambodja worstelt nog steeds met de Rode Khmer

Deel dit artikel:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

50 jaar geleden begonnen de VS met tapijtbombardementen in Cambodja, in de marge van de Vietnamoorlog. De vluchtende boeren liepen in de armen van een kleine guerrillagroep met grootse plannen: de Rode Khmer. Het land is nog altijd niet met zichzelf in het reine.

Cambodja rode khmer

De laatste rustplaats van Pol Pot in Cambodja

‘Niemand kan hem vervangen, er is geen andere sterke leider als hij. Waar moet Cambodja naartoe zonder hem? Ott dung, ik weet het niet.’ Khim Suon (62) rekent buitenlandse bezoekers twee dollar aan voor de toegang tot een macaber monument, op amper 200 meter van de Thaise grens.

Tussen magere bomen ligt een massamoordenaar te rusten onder een verroest afdak. De assen van Pol Pot zijn door de jaren vermengd met de zanderige grond en de resten van auto- banden en persoonlijke bezittingen waarmee hij in april 1998 zonder veel ceremonie werd gecremeerd. Een zwerfhond duwt zijn neus in de losse aarde. De gedoofde wierookstokjes en een nauwelijks leesbaar bord maken het graf nog onbenulliger.

Zo eindigde een megalomaan die zijn land in de afgrond stortte. Pol Pot stierf aan een doordeweekse hartaanval, vrediger dan de bijna 2 miljoen Cambodjanen die bezweken aan uitputting, honger, marteling en moord. Een kwart van de bevolking overleefde zijn ‘grote sprong voorwaarts’ niet. Het marxistisch-agrarische Utopia van de Rode Khmer werd een uitgestrekte dodenakker.

Toen zijn rebellen in 1975 de macht grepen, begon Pol Pot aan de uitroeiing van de ‘bedorven’ Cambodjaanse cultuur. Steden werden ontruimd, geschoolde mensen vermoord en de bevolking in werkkampen opgesloten. Handel, geld, kunst, religie, gezinsleven: alles ging de brandstapel op. Maar de paranoïde Rode Khmer vrat zichzelf op en werd steeds dieper de jungle ingedreven. Tot in Anlong Veng, het laatste bastion. Daar overleed Pol Pot in 1998 onder huisarrest, zijn aanhangers hadden zich tegen hem gekeerd. Grafbewaarster Khim Suon is hem wel trouw gebleven. Zij heeft voor Broeder Nummer Eén gewerkt, en beschrijft hem als een nederige en zwijgzame man. ‘Pol Pot wilde geen mensen vermoorden. Als het waar was wat de mensen zeggen, dan zou ik dit werk toch niet doen?’ Het was nochtans hij die deze slogan had bedacht: ‘Jouw leven is geen voordeel, jouw dood is geen verlies.’

Lees het volledige artikel (pdf)
Verschenen in Knack Magazine op 20 maart 2019
door Pascal Laureyn

Deel dit artikel:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail