De 20 cadeaus die ik van Cambodja kreeg

Wat ik geleerd heb van mijn gastland

Deel dit artikel:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

Ik ben nu bijna vier maanden in Cambodja, mijn tijdelijke thuis. Ik had nood aan een nieuwe uitdaging. Maar omdat heremiteren in de Hindu Kush te ver gaat, heb ik voor een lachend land gekozen. Minder uitdagend dan Afghaanse bergen, niettemin leerzaam.

Spelende kinderen op het strand van Kep

Spelende kinderen op het strand van Kep

Dit is een lukrake greep uit de dingen die ik hier heb geleerd. Het is veel. Maar zie het als een soort eerbetoon aan Cambodjanen. Niet overtuigd? Er zijn foto’s. Om op te klikken!

Ik geef geen reistips over hippe hotspots, zonnecrèmes of gadgets voor toeristen. Maar ik ben hier nu lang genoeg om iets te schrijven over mijn persoonlijke ervaringen. Het zijn een paar ideeën die passen op een t-shirt: voldoende stof voor een paar rake woorden, maar lekker los zodat het niet te zwaar of te strak wordt. Voilà, dit was de eerste metafoor. We zijn vertrokken.

1. Alles kan erger

Jonge verkoper in Phnom Penh

Een jongen verkoopt bloemenkransjes op een druk kruispunt

Sommige dingen zijn gewoonweg niet belangrijk. De koelkast valt weer eens uit, het dak lekt, de bus heeft drie uur vertraging, rot vlees gegeten,… Dat is allemaal niet erg, want dat gaat voorbij. Maar een kind dat niet naar school gaat en de hele dag op een gevaarlijk kruispunt werkt zodat het ’s avonds van onze restjes kan eten, dát is erg.

2. Alles moet weg

IMG_0447

In een achtergestelde buurt in Phnom Penh

Een laptop en een stapeltje kleren die in een klein tasje passen, meer heb ik niet nodig. (Uitgezonderd mijn wasmachine, maar die laat ik meestal thuis als ik op stap ben.) Ik koop hier bijna niets en wat ik heb gooi ik graag weg. Ik leef lichter. Een vriendin van me die veel reist, is ook een geoefende wegwerpster. Als ze iets loost, noteert ze in een boekje de herinneringen die het object bij haar oproept. Een catalogus van afgedankte voorwerpen en onsterfelijke ervaringen.

3. De mensheid heeft vertrouwen in mij

IMG_0473

Drie jonge monniken aan de pagode van het dorp Roka

Slechte mensen bestaan niet (of ze zijn van ver herkenbaar). Ik leg mijn lot bijna dagelijks in handen van een wildvreemde. Ik stap ’s nachts achterop de moto van een toevallige voorbijrijder die me naar huis wil brengen. Wanneer ik ga zwemmen laat ik op het strand mijn geld, bankkaarten, smartphone en kleren achter bij mensen die ik niet ken. Alle mensen zijn mooi en goeie wil is overal. (Uitgezonderd die ene telefoonrover om 1u30 ’s nachts op de hoek van Street 19 en 178.)

Maar dit wonder geschiedt ook omgekeerd: de meeste mensen vinden mij betrouwbaar. Dat is meer dan fijn. Want ik overleef dankzij de goeie wil van Cambodjanen. Zonder hun hulpvaardigheid, vrijgevigheid en geduld ben ik verloren. Wat ik van hen krijg, kan ik nooit teruggeven.

4. Ik ga op reis en ik neem mee: al mijn pathologieën

IMG_0389

Een voorstelling van de Hel

Ik kon mijn hoofd niet achterlaten in België. Maar als ik geluk heb, raak ik verlost van mijn depressie, zelfmedelijden, neurose, suïcidale neigingen, paranoia, autisme, psychomatieke ziekten, theatrale persoonlijkheidsstoornis, manieën, verlatingsangst, bindingsangst, behoefte om te behagen, een permanente staat van mentale constipatie, waanzin, minderwaardigheidscomplex, rusteloosheid, melancholie, demonen, sociale beperkingen, angst voor koud water en al mijn andere pseudokwalen.

5. Ik kweek eelt

Het Koninklijk Paleis in Phnom Penh

Het Koninklijk Paleis in Phnom Penh

De verleiding om me te laten rondrijden is groot, de hitte kan verlammend zijn. Maar Phnom Penh laat zich niet zien aan de passagiers van een tuktuk. Die rijden alleen maar naar mijn bestemming, stoppen nooit en doen zelden iets onverwachts. Ik ga dus te voet als ik mij wil laten verrassen. (Bijvoorbeeld door een gouden dak vol vogelstront.)

6. Belgium is beautiful

Boatman Bart, van de Kempen naar Kampot

Boatman Bart, van de Kempen naar Kampot

Buitenlanders die in Cambodja wonen zijn buitengewoon. De Belgen die hier ontmoet, zijn geen gemiddelde Belgen. Vaak zijn het mensen die mij inspireren of fascineren, plantrekkers met originele hersens. En allemaal zijn ze optimistisch. Er wordt niet vaak gezeurd over ongemakken in het gastland, maar ook niet over het thuisland. Ik heb in Cambodja nog nooit een Belg iets anders horen zeggen dan: “België is een fantastisch land”.

7. Ik ben bespottelijk

Een geveterde man wekt verbazing op in Flipflopland.

Een geveterde man wekt verbazing op in Flipflopland.

Ik heb in Cambodja geen schrik om me belachelijk te maken, ik ben het al. Ik ben vaak onhandig, onverstaanbaar en gewoon onnuttig. In België zou ik met mijn gestuntel permanente imagoschade oplopen. Hier kan het niemand iets schelen. De enige vraag die ik me nog stel is: hoe kan ik mij nog belachelijker maken? Want anders moet ik thuis blijven. Dan maak ik niks mee. Als ik me niet belachelijk maak, is de reis mislukt.

8. Het lelijke eendje van de Mekong

IMG_0348b

Phnom Penh, ooit een parel aan de Mekong

Phnom Penh is geen stad die mooi probeert te zijn. Ooit werd ze de Parel van Zuidoost-Azië genoemd, elegant en op mensenmaat. Nu wordt de Cambodjaanse hoofdstad volgebouwd met lelijke torens. In Phnom Penh zijn ook menselijke tragedies overal zichtbaar, ellende wordt niet verborgen maar openlijk geëtaleerd. Agenten eisen smeergeld, straatkinderen snuiven lijm en bejaarden bedelen om kruimels. Iedereen ziet het, niemand doet iets.

9. Vele kleine dingen worden samen groot en zwaar

Een jonge motorrijder in Battambang

Een jonge motorrijder op het platteland

In Brussel was alles vertrouwd. Ik sliep altijd in hetzelfde bed, nam altijd dezelfde weg, praatte met dezelfde mensen, bezocht dezelfde winkels, restaurants en wc’s. Het maakte de wereld klein, details kregen een astronomisch gewicht. In Cambodja ben ik blij wanneer er water uit de kraan komt, de kleur van de badkamer is dan niet belangrijk. De wereld blijft draaien als ik in een file sta. Cambodja heeft mij van balast verlost, mijn leven is nu veel eenvoudiger en ik ben flexibeler.

10. Trappel ter plaatse vol geduld

Een tankstation voor moto's, uitgebaat door twee kinderen

Een tankstation voor moto’s, uitgebaat door twee kinderen

Sommige toeristen willen hun reistijd optimaliseren, de risico’s spreiden en zoveel mogelijk plaatsen op een efficiënte en dus te korte tijd bezoeken. Maar hoe breder je een ervaring uitsmeert op geografisch vlak, hoe dunner en betekenislozer het wordt. Dat weet elk kind dat choco lust. Het leven ‘on the road’ levert misschien een museum aan vrienden en verhalen op, tijdens een honkvast verblijf bouw je een bibliotheek aan lokale kennis op. Het is een keuze, ieder zijn goesting.

11. Angst en walging in het land van de glimlach

IMG_0384

Reclame voor de oppositiepartij

Politiek in Cambodja werkt anders dan bij ons, maar vaker niet dan wel. Een scheef woord over dictator Hun Sen is genoeg voor een celstraf. Dat bemoeilijkt elk gesprek over politiek. Een vriend vertelt me dat zijn moeder voor Hun Sen werkt, maar niemand mag dat weten. Een andere heeft een poster van de oppositieleider in zijn slaapkamer, maar wil er niet over praten. Soms lukt een gesprek wel, maar meestal bots ik op apathie, angst of walging.

12. Betaal minder, leef rijker

Een vrouw in haar eenvoudige woning in het dorp Roka, in Battambang

Een seropositieve vrouw in haar eenvoudige woning

Op reis laat ik dure hotels, restaurants of groepsreizen uiterst links liggen. Slachtoffers van deze strafkampen komen niet dichter bij de werkelijkheid dan het stuk stoep tussen de draaideur en de taxi. Luxe infantiliseert, het is een pamper én een babybox. Ik leef goedkoop in Phnom Penh met echte mensen rondom mij. Zij zijn mijn luxe. Mijn ervaring is mijn rijkdom.

13. Ik ben een evolutionair reptiel

Textielarbeidsters na het einde van hun shift

Textielarbeidsters na het einde van hun shift

Veel mensen reizen de wereld rond om ‘zichzelf te vinden’, een cliché dat niets betekent. Wij zijn kameleons. De context bepaalt voor een belangrijk deel wie we zijn, we stemmen ons voortdurend af op onze familie, vrienden en collega’s. Veel van die ‘variabelen’ zijn voor mij veranderd. Ik ontdek niet wie ik ben, maar het tegenovergestelde. Ik stel mezelf meer en meer in vraag. Maar dat doet geen pijn. Ik sta daardoor meer open voor dingen die zich aandienen. Ik kan gaan waar ik wil en bestaan waar ik ben.

14. Ik kan nooit een Cambodjaan zijn

IMG_0328

Schoolkinderen na een parade voor de koning

Ik neem veel nieuwe gewoonten over. Want als Cambodjanen iets doen, is daar meestal een goede reden voor. Het duurt alleen een tijdje voor ik begrijp welke dat is. Rode wijn gaat in de koelkast, het is anders niet te drinken. En die fles staat daar goed bij het brood, de koffie, de kattenbrokken en alles wat enigszins eetbaar is. Het is de enige plek in huis waar geen insecten bij kunnen. Cambodjanen slapen zonder lakens, dat is te warm. Ik heb dus zelfs mijn slaapgewoonten aangepast. En op het vlak van persoonlijke hygiëne is er een wereld voor mij opengegaan. Het enige wat ik niet verdraag, zijn slippers aan mijn voeten. Ik zal nooit een echte Khmer worden.

15. Vietnam, het grootste verderf van de wereld

Angkor Wat in het regenseizoen

Angkor Wat, de nationale trots van Cambodja, in het regenseizoen

Alles wat uit Vietnam komt, is slecht. Als iets slecht is, komt het zeker uit Vietnam. Op het platteland hebben ze medelijden met mij omdat het eten zo slecht is in Phnom Penh, want alles daar wordt aangevoerd uit Vietnam (wat niet waar is). Dat weten ze van tv. Vietnamezen, of mensen die er Vietnamees uitzien, worden gediscrimineerd in Cambodja. De regering neemt daarin de leiding. Politiek en media hebben wel degelijk een grote invloed op het wereldbeeld van een volk.

16. Leer de taal

monniken

Monniken op bedelronde

De enkele woorden die ik verstaanbaar kan produceren, doen soms wonderen. Cambodjanen appreciëren dat heel erg en het opent deuren. De taal leren gaat frustrerend traag. Maar dat ik die klanken tussen mijn lippen kan laten rinkelen, is een groot genot. Khmer heeft zinnen als fonteinen, met water uit een oeroude bron in de geheimzinnige jungle. Het is voor mij onbegrijpelijk dat dit land geen grotere poëtische traditie heeft.

17. Iedereen heeft recht op 1 onredelijke ergernis

Jongens met een 'mechanische koe' op een rustige landweg in Battambang

Jongens met een ‘mechanische koe’ op een rustige landweg

Ik pas mij makkelijk aan, maar één ding kan ik niet doorslikken. Wat ergert mij het meest? Vervelend is dat wijn duurder is, maar tegelijk ook slechter. Dat is niet erg. De stroom valt regelmatig uit. Dan geniet ik van de opgelegde rust. De kakkerlakken en ratten storen mij niet, ze tonen mij hoe rekbaar een comfortzone is. Maar het grote drama van Phnom Penh zijn de blingblingkarren die iedereen van de weg duwen. Ik grijp telkens naar mijn sleutels om hun belachelijke trots vol te krassen.

18. De grootste bron van geluk: nieuwe vrienden

De metalband Doch Chkae treedt op in hun achtergestelde buurt

De metalband Doch Chkae treedt op in hun achtergestelde buurt

Dit is het enige wat echt belangrijk is voor mij. Gelukkig is het makkelijk om nieuwe vrienden te maken in Cambodja. Een glimlach en wat bescheidenheid is genoeg om het ijs te breken. Een goeie indruk maken is niet belangrijk. Niemand ziet de kleren die ik draag. Mijn werk vinden ze oninteressant. Ze kijken en luisteren uitsluitend naar het karakter van de mens. Mijn vrienden kennen mij alleen zoals ik vandaag ben. Ik ben bevrijd van mijn verleden. Woorden zijn daardoor minder geladen, ik spreek vrijer. We tafelen, lachen, praten, drinken, ruziën en vrijen alsof er geen gisteren en morgen zijn. Mijn Cambodjaanse vrienden maken het allemaal de moeite waard.

19. In Cambodja valt niets te beleven

Phnom Sampeou, Battambang

Phnom Sampeou, Battambang

Avontuurlijk reizen is een uitvinding van de toeristische industrie, een vakantie als trofee op de schouw. Er zijn alleen maar platgetreden paden. Ik denk voor mijn vertrek dat ik onbekende zeeën ga verkennen, maar plons uiteindelijk in iemands badkuip. Ook de zoektocht naar geluk is overroepen. Soms zijn er dingen die belangrijker zijn dan plezier en entertainment. Geluk is ook niet absoluut. De dingen die mij nu gelukkig maken, zijn veranderd. Zoals de rust die heb teruggevonden na een stressvol jaar.

Mijn avontuur in het Wilde Westen van het Verre Oosten, is niets meer (of minder) dan een ontdekkingstocht naar de grenzen van mijn eigen verstand.

20. Tenslotte toch nog 4 cruciale reistips: have fun, reis licht, eet zoals de locals en vergeet nooit of te nimmer je zakmes!

Tekst en foto’s: Pascal Laureyn, een freelance copywriter en tekstschrijver

Meer foto’s op Flickr.com

Pascal Laureyn & Kris Janssens

Pascal Laureyn & Kris Janssens

Deel dit artikel:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

1 Comments

  1. Een paar dingen waar ik een tijdje over zal nadenken, en een paar foto’s waar ik nog een tijdje naar zal staren. Bedankt alweer voor je gulheid, Pascal

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

*