Aids-dorp vecht voor zijn toekomst

Deel dit artikel:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail
De weg naar de pagode van Roka

Idyllische taferelen aan de pagode van Roka, maar de realiteit is anders

Het aantal nieuwe besmettingen met hiv daalt jaar na jaar in Cambodja. Maar de massabesmetting in het dorp Roka zet een smet op die goede cijfers. Nergens in het land werd de falende gezondheidszorg zo pijnlijk en grootschalig aan het licht gebracht toen een nepdokter bijna driehonderd mensen besmette.

Het zorgcentrum van Roka

Opvallend veel seropositieve patiënten in het zorgcentrum van Roka

Onder een afdakje voor het zorgcentrum van Roka wachten een tiental patiënten geduldig op een consultatie. De meesten van hen zijn seropositief. De officiële dokter van dit dorp heeft zijn handen vol. “Natuurlijk ben ik ben kwaad”, zegt Roeun Man. “Hij wist wat de gevaren waren. Waarom heeft hij zijn verantwoordelijkheid niet genomen?” Hij heeft het over de nepdokter die de meest fundamentele hygiëneregels aan zijn laars lapte, met tragische gevolgen.

Besmette naalden

Twee jaar geleden ging er een schokgolf door dit dorp. 292 mensen testten positief op hiv, een catastrofe die deze landelijke gemeenschap uit elkaar rukte. Dit drama werd veroorzaakt door één man: Yem Chrin, een 57-jarige dokter zonder vergunning, spoot dorpelingen in met allerlei serums en nam bloedstalen, telkens met dezelfde naald.

Deth Phalla

“Ik vertrouwde hem, ik wist niet dat hij iets verkeerds deed met naalden,” vertelt Deth Phalla.

De slachtoffers zijn overal in het dorp te vinden. In de paalwoningen, in de rijstvelden, in de vergulde pagode en in de speeltuin van de dorpsschool. Gezinnen werden vaak veelvoudig getroffen. Want de dokter kwam aan huis om de hele familie te behandelen. Zo besmette hij verschillende mensen onder één dak.

“Als ik ziek was, liet ik hem komen. Het zorgcentrum was te ver. Ik had geen argwaan, iedereen vond hem vriendelijk. En hij was goedkoop. Als er geen geld was, mochten we later betalen.” Gelaten kijkt Deth Phalla voor zich uit terwijl kippen, honden en kleine kinderen door het stof onder haar paalwoning rennen. Deze 49-jarige vrouw werd door de nepdokter besmet, net als haar 7-jarige neef en haar moeder.

“Ik wist dat hij geen echte dokter was. Maar hij zei dat hij lang geleden arts was geweest bij het leger. Daarom vertrouwde ik hem. Ik wist niet dat hij iets verkeerds deed met naalden.”

Wetteloze geneeskunde

De man die al deze ellende heeft veroorzaakt, zit ondertussen voor 25 jaar achter de tralies. Maar dat is een schamele troost. Veel slachtoffers zullen de dag dat hij vrijkomt niet meemaken. Van de bijna 300 besmette mensen zijn er de afgelopen twee jaar al 20 overleden, vooral zwakkere ouderen en kinderen.

De woning van Deth Phalla

Verschillende familieleden van Deth Phalla die in dit huis wonen, zijn besmet door dezelfde nepdokter.

Phalla krijgt tranen in de ogen als de nepdokter nog eens ter sprake komt. “Ik ben heel kwaad op hem. En ik niet alleen. Als de politie hem niet op tijd had opgepakt, hadden we hem waarschijnlijk vermoord.”

Elk dorp in Cambodja heeft goedkope, ongereglementeerde dokters. Na de massabesmetting zijn in Roka maatregelen genomen tegen charlatans, maar in de rest van het land blijft deze praktijk bestaan. Ongeregulariseerde klinieken (zo’n 4.000) zijn verboden, maar blijven voorlopig open.

Stigma

De gevolgen voor het dorp zijn niet te overzien. Kinderen willen niet meer met hun besmette klasgenootjes spelen. En een seropositieve verkoopster van bananen heeft geen klanten meer. De naam Roka staat in de streek gelijk aan een te mijden oord. De dorpelingen worden met argwaan behandeld in de buurdorpen, ook wie niet besmet is.

“De anderen praten niet meer met ons,” zucht Phalla. Haar zussen bevestigen met kordate hoofdknikken. “Ze denken dat we slechte mensen zijn. Mijn nicht ging naar een trouwfeest in een ander dorp. Maar iedereen liet haar alleen aan een tafel zitten. Zij heeft nochtans geen aids.”

De familie van Deth Phalla

In het huis van Deth Phalla werden drie familieleden getroffen door de massabesmetting.

Door het stigma en hun zwakke gezondheid hebben de dorpelingen het steeds moeilijker om de eindjes aan elkaar te knopen. Sommigen zijn zo ziek dat ze niet kunnen werken. En familieleden spenderen veel tijd om voor hen te zorgen. In deze agrarische gemeenschap is dat een ramp. De armoede neemt toe, velden en koeien worden verkocht, de schulden en de zelfmoordpogingen stapelen zich op.

“Ik heb vijf keer geprobeerd zelfmoord te plegen,” vertelt Phalla, “tot ik besefte dat ik nog lang kan leven en dat ik voor de kinderen moet zorgen.”

Armoedeval

Hulpverleenster Kim Sor van ‘Buddhism for Development’ werkt al twee jaar met de slachtoffers. De zon priemt binnen door de kieren van de plankenmuur van haar kantoortje. Onder de palmbomen voor haar deur spelen drie jonge monniken, kale kinderen in oranje gewaden.

Kim Sor

Hulpverleenster Kim Sor van ‘Buddhism for Development’ werkt al twee jaar met de slachtoffers. “Ze zitten in een armoedeval.”

Maar de realiteit in Roka is minder onschuldig. “De slachtoffers zitten in een armoedeval,” zegt Sor. ”Niemand wil hen nog werk geven. Maar ze kunnen ook niet weg, want alleen hier kunnen ze hun medicijnen krijgen.”

De verzwakte Phalla kan niet meer gaan werken. Haar man en haar zoon verdienen de kost op Thaise bouwwerven.

“Alleen zij kunnen nu nog voor een inkomen zorgen, maar dat is niet genoeg. Ik moet geld lenen bij de bank om rond te komen”, vertelt de vrouw onderaan haar traditionele Cambodjaanse woning. Achter haar hangen verkleurde trouwfoto’s. Haar dochter schommelt verveeld in een hangmat.

Aandacht verslapt

De nieuwe asfaltweg van Roka

Het is meestal rustig op de nieuwe asfaltweg van Roka. Daarom wordt die vaak gebruikt om rijst te drogen.

Het is nochtans een idyllische rit naar Roka. Het dorp ligt tussen golvende rijstvelden in verschillende tinten groen. De rijst is rijp en landbouwers staan voorovergebogen te oogsten. Hoge palmbomen accentueren het vlakke landschap. Daartussen ligt een kaarsrechte weg naar het dorp. Die nieuwe weg is misschien het enige positieve gevolg van het drama.

De regering heeft de hobbelige modderbaan naar het zorgcentrum vervangen door een asfaltweg. En naast het oude hospitaaltje staat een nagelnieuw bijgebouw met 20 extra bedden. Maar de hulp die broodnodig is in dit dorp droogt stilaan op. De interesse van de ngo’s verslapt. De regering verstevigt ondertussen haar greep op de bijstand om de macht van ngo’s breken.

Het zorgcentrum van Roka

De dokters van het zorgcentrum in Roka hebben hun handen vol.

In het kleine kantoortje van het zorgcentrum hangen medische posters met het logo van USAid. Er staan alleen zware archiefkasten, dokter Roeun moet het redden zonder computer. Hij zegt dat er vooral voedsel nodig is. De bestaande problemen met eenzijdige voeding op het platteland zijn nu alleen maar erger geworden.

Hulpverleenster Kim Sor treedt dokter Roeun bij. “Behalve medicijnen geven, doet de regering niet veel meer. Maar 80 procent van de slachtoffers heeft nog altijd hulp nodig. Sommige gezinnen zijn zelfs uit hun huis gezet omdat ze hiv hebben.”

Het eenvoudige kantoor van hulpverleenster Kim Sor

Het eenvoudige kantoor van hulpverleenster Kim Sor

Haar bureau is er beter aan toe dan dat van de dokter. Zij heeft tenminste een computer, ook een donatie van USAid. De herkomst wordt verraden door een grote sticker die wel vaker terug te vinden is in Roka.

“Sommige ngo’s geven al geen hulp meer. We hebben schrik dat de overheid binnenkort hetzelfde doet.”

Minder infecties

De hiv-uitbraak komt er op een moment dat Cambodja net vooruitgang maakt in de bestrijding van het virus. Het aantal nieuwe besmettingen daalt jaar na jaar en ligt nu op 0,7 procent, dat is een derde lager dan buurland Thailand. Het aantal nieuwe infecties is sinds 2005 met 67 procent gedaald. Volgens de VN krijgen tweederde van de besmette Cambodjanen een behandeling, dat is het hoogste cijfer in vergelijking met de buurlanden.

De hiv-ramp in Roka is dus een tegenslag voor de Cambodjaanse regering die graag uitpakte met de geboekte verbeteringen in de gezondheidszorg van dit straatarme land. Nu is het af te wachten of de juiste lessen worden getrokken om een herhaling te vermijden.

Door Pascal Laureyn en Kris Janssens

Deel dit artikel:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

1 Trackbacks & Pingbacks

  1. Huizenjacht in Phnom Penh - Ron van Zeeland

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

*